Zezwolenie na prowadzenie systemu kaucyjnego

Prowadzenie systemu kaucyjnego ma charakter działalności regulowanej: konieczne jest uprzednie uzyskanie administracyjnego zezwolenia z art. 40j ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Adresatem decyzji jest wyłącznie „podmiot reprezentujący” – spółka akcyjna spełniająca wymogi art. 40g. Decyzję wydaje minister właściwy do spraw klimatu, z odpowiednim zastosowaniem KPA. Brak ważnego zezwolenia wyklucza legalny start systemu kaucyjnego i wykonywanie czynności przygotowawczych w obrocie.

Wniosek o zezwolenie składa jedynie podmiot reprezentujący, który został określony jak w formie spółki akcyjnej. Wprowadzono jednak terminowy wymóg, czyli zgłoszenie najpóźniej 6 miesięcy przed planowanym uruchomieniem systemu kaucyjnego. Nowelizacja ustawy o gospodarcze odpadami rozszerzyła treść podania oraz nałożyła obowiązek dostosowania wcześniej wydanych zezwoleń. W praktyce proces trwa zwykle kilka miesięcy.

Treść wniosku obejmuje m.in.: dowód kapitału własnego i gwarancji (art. 40g ust. 6), opis zasad poboru i zwrotu kaucji, finansowanie, logistykę odbiorów, rozliczenia między wprowadzającymi i handlem, a także harmonogram uruchomienia systemu kaucyjnego oraz plan monitoringu. Po nowelizacji wymagane są też scenariusze zakończenia działalności objętej zezwoleniem, wraz z harmonogramem rozliczeń kaucji i poziomów selektywnego zbierania.

Jeśli wniosek spełnia wymogi, minister wydaje zezwolenie na czas oznaczony (maksymalnie 10 lat, liczony od uruchomienia systemu kaucyjnego). Decyzja określa co najmniej: datę startu (co do zasady nie wcześniej niż 1.10.2025 r. i nie później niż 24 miesiące od wydania zezwolenia), zakres opakowań, zasady kaucji i odbiorów, źródła finansowania, reguły przystępowania oraz rozliczeń, w tym rotacji butelek wielokrotnego użytku. Stroną postępowania jest wyłącznie podmiot reprezentujący.

Odmowa zezwolenia nastąpi, gdy podmiot nie spełnia warunków kapitałowo-gwarancyjnych lub z opisu wynika, że system kaucyjny nie zrealizuje warunków podstawowych (art. 40g ust. 1), a także gdy harmonogram czyni start w terminie nierealnym. Cofnięcie zezwolenia grozi m.in. za nieuruchomienie w terminie lub utrzymujące się naruszenia; decyzji można nadać rygor natychmiastowej wykonalności dla ochrony wprowadzających i punktów zbiórki. Po cofnięciu podmiot rozlicza kaucje i poziomy na własny koszt.

Zmiany przepisów wymusiły aktualizację istniejących zezwoleń (obowiązkowy wniosek w terminie wskazanym ustawowo), w tym korektę dat uruchomienia systemu kaucyjnego. Niezłożenie wniosku skutkuje cofnięciem zezwolenia. Po wydaniu zezwolenia kolejnemu operatorowi wszyscy posiadacze zezwoleń muszą zawrzeć umowę horyzontalną regulującą rozliczanie kaucji, wymianę opakowań i odpadów między systemami kaucyjnymi; wcześniejsze porozumienia wygasają z chwilą zawarcia nowego, obejmującego wszystkich operatorów.