Pierwszym i kluczowym elementem projektu nowelizacji jest rozszerzenie pojęcia stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające z prawa pracy, w szczególności wymiar urlopu wypoczynkowego. Obecnie przepisy przewidują, że do stażu pracy zalicza się wyłącznie zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, niezależnie od jej rodzaju (na okres próbny, czas określony lub nieokreślony). Projekt ustawy wprowadza rewolucyjne zmiany, które mają na celu zrównanie wszystkich form aktywności zawodowej.
Dotychczas, oprócz stosunku pracy, do stażu pracy wliczano m.in. okres nauki, urlop wychowawczy, służbę wojskową, a także służbę w formacjach mundurowych, takich jak Policja czy Państwowa Straż Pożarna. Proponowane przepisy wprowadzają jednak zasadę, że pracownik będzie mógł doliczyć do swojego stażu pracy także inne formy aktywności zarobkowej, w tym świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych oraz prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. To poszerza katalog dotychczas uznawanych okresów zatrudnienia.
Projekt przewiduje dodanie do Kodeksu pracy art. 301¹ i 302², które obejmą m.in. prowadzenie działalności gospodarczej, współpracę z osobą prowadzącą taką działalność, wykonywanie umów zlecenia, agencyjnych, a także członkostwo w spółdzielniach rolniczych i spółdzielniach kółek rolniczych. Każdy taki okres będzie traktowany jako staż pracy, pod warunkiem że dana osoba podlegała w tym czasie ubezpieczeniu emerytalnemu lub rentowemu. W przypadku braku tego tytułu ubezpieczeniowego dopuszczalne będzie posłużenie się udokumentowanym okresem innej działalności zarobkowej.
Potwierdzenie poszczególnych okresów ma odbywać się w drodze zaświadczenia wydanego przez ZUS o podleganiu ubezpieczeniom społecznym lub zdrowotnym. Pracownik zainteresowany doliczeniem danego okresu do swojego stażu pracy będzie musiał wystąpić do Zakładu z wnioskiem złożonym elektronicznie za pomocą profilu informacyjnego. Zmiana zakłada w tym celu dodanie do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nowego art. 86g, ustanawiającego podstawę prawną dla wydawania takich zaświadczeń przez ZUS.
W projekcie przewidziano także regulację sytuacji zbiegu okresów, w których dana osoba równolegle wykonywała kilka aktywności zawodowych, np. prowadziła działalność gospodarczą i równocześnie świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia. W takim wypadku do zakładowego stażu pracy wliczony zostanie tylko jeden z tych okresów, wskazany przez zainteresowanego. Celem rozwiązania jest uniknięcie sztucznego dublowania okresów i zawyżania uprawnień pracownika.
Projekt zakłada dodatkowe zmiany w art. 302 KP, obejmując katalogiem formacji, których okres służby wlicza się do stażu pracy, również Straż Marszałkowską oraz Służbę Celno-Skarbową. Nowelizacja obejmuje także zmianę w Kodeksie karnym wykonawczym – do stażu pracy doliczony zostanie okres odpłatnego zatrudnienia skazanych, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. W ten sposób ustawodawca znacząco poszerza zakres aktywności zawodowych podlegających zaliczeniu.
Projekt został skierowany do Senatu 15 września 2025 r. Jeżeli proces legislacyjny przebiegnie bez zmian, a ustawa zostanie podpisana przez Prezydenta RP i ogłoszona w Dzienniku Ustaw, nowe zasady zaliczania stażu pracy wejdą w życie 1 stycznia 2026 r. Dla wielu pracowników oznacza to zwiększenie wymiaru urlopu wypoczynkowego, a także inne korzyści związane z dłuższym okresem zatrudnienia uwzględnianym przez przepisy prawa pracy.
