W 2024 r. PKP Cargo nie mogło legalnie przeprowadzać zwolnień bez uprzedniego sporządzenia i zatwierdzenia planu restrukturyzacyjnego. Wynika to z art. 314–317 Prawa restrukturyzacyjnego, które uzależniają redukcję zatrudnienia od szczegółowych zasad ujętych w planie oraz kontroli sędziego-komisarza. Sąd Rejonowy Katowice-Zachód w Katowicach (sygn. VII P 1640/24) podzielił stanowisko naszej kancelarii i zasądził odszkodowanie na rzecz pracownicy.
Zgodnie z art. 314 PrRestU, gdy przewiduje się redukcję zatrudnienia, plan musi wskazać m.in. liczbę pracowników objętych zamiarem zwolnienia, terminy oraz kryteria doboru. Plan zatwierdza sędzia-komisarz (art. 315), który może wprost zakazać wdrażania działań naruszających słuszne prawa pracowników. Wyjątek z art. 317 pozwala na działania pilne, ale pod kontrolą sędziego; nie sankcjonuje on generalnych zwolnień przed zatwierdzeniem planu.
PKP Cargo rozpoczęło procedury zwolnień grupowych przed sporządzeniem i wejściem w życie planu, co narusza art. 317 w zw. z art. 314 PrRestU. Brak planu z prawidłowo określonymi zasadami zwalniania i bez nadzoru sędziego-komisarza pozbawia legalności oświadczenia o rozwiązaniu umów o pracę. W efekcie każde takie zwolnienie naraża pracodawcę na roszczenia pracownika o przywrócenie lub odszkodowanie, a także na odpowiedzialność kosztową.
W wyroku z sygn. VII P 1640/24 Sąd Rejonowy Katowice-Zachód w Katowicach jednoznacznie stwierdził, że przeprowadzenie zwolnień bez zatwierdzonego planu restrukturyzacyjnego narusza przepisy. Sąd w całości przyjął argumentację naszej kancelarii, wskazując na ochronną funkcję art. 314–315 PrRestU wobec pracowników. Zasądzono na rzecz pracownicy odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę. Wyrok nie jest prawomocny, niemniej jest to wielki sukces kancelarii i ważny sygnał dla rynku.
Praktyczne wnioski są oczywiste: zarządca i pracodawca w sanacji muszą przed jakimikolwiek zwolnieniami posiadać plan z jasnymi kryteriami doboru, liczbą pracowników i harmonogramem, poddanymi ocenie rady wierzycieli i kontroli sędziego-komisarza. Działania „na skróty” nie mieszczą się w art. 317. Pracownik dotknięty wadliwym zwolnieniem dysponuje skutecznymi roszczeniami, w tym o odszkodowanie lub restytucję zatrudnienia.
Sprawa PKP Cargo potwierdza, że sanacja nie jest „tarczą” dla dowolnych zwolnień. To reżim równoważący cele restrukturyzacji z ochroną pracowników – poprzez plan, kontrolę sądową i możliwość modyfikacji skali redukcji. Nasza kancelaria skutecznie egzekwuje te standardy. Wyrok (VII P 1640/24) stanowi ważny precedens dla kolejnych pracowników objętych nieprawidłowymi zwolnieniami w realiach postępowania sanacyjnego.
