Ubezpieczyciel powinien zwrócić poszkodowanemu uzasadnione koszty pełnomocnika poniesione już na etapie likwidacji szkody. Gdy sprawa wymaga analizy, zebrania dokumentów albo stanowczych pism do towarzystwa, wydatki na pomoc prawną stają się realnym uszczerbkiem w majątku poszkodowanego. Orzecznictwo coraz wyraźniej potwierdza, że taki wydatek może wchodzić do odszkodowania. Dzięki temu poszkodowany nie finansuje ochrony swoich praw z własnej kieszeni.
Kiedy koszty pełnomocnika tworzą szkodę
W sporach z ubezpieczycielem kluczowe pozostaje pytanie o związek przyczynowy między zdarzeniem a kosztami zastępstwa prawnego w postępowaniu likwidacyjnym. Przeciwnicy zwrotu podnoszą, że poszkodowany płaci pełnomocnikowi dobrowolnie, więc koszt nie tworzy szkody. Sądy częściej patrzą jednak na praktykę: likwidacja szkody bywa złożona, a wysokość świadczeń ma charakter ocenny. Jeśli pomoc prawnika ułatwia prawidłowe zgłoszenie roszczeń, koszt może okazać się uzasadniony.
Znaczenie uchwały Sądu Najwyższego
Przełomowe znaczenie ma uchwała Sądu Najwyższego z 13 marca 2012 r. (III CZP 75/11). SN wskazał, że koszty pomocy prawnej poniesione w postępowaniu przedsądowym mogą zostać rozliczone jako element odszkodowania z obowiązkowego OC, gdy okoliczności sprawy to usprawiedliwiają. To podejście wzmacnia argument, że wydatki na pomoc prawną nie są luksusem, lecz mogą służyć pełnej kompensacji szkody i wyrównaniu pozycji stron.
Wyrok SA w Lublinie i praktyczne wnioski
Ten kierunek potwierdził Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 31 stycznia 2025 r. (I ACa 1624/24). Sąd uznał, że młody poszkodowany, uczeń szkoły średniej, mógł racjonalnie sięgnąć po profesjonalne wsparcie w likwidacji szkody. Dzięki temu wyrównał dysproporcje wobec ubezpieczyciela, a koszty zastępstwa prawnego stały się mierzalną stratą, którą można dochodzić w procesie.
Jak wykazać zasadność wydatków na pomoc prawną
Co decyduje o zwrocie wydatków? Liczą się realia: stan zdrowia poszkodowanego, jego doświadczenie, sytuacja życiowa oraz stopień skomplikowania postępowania. Nie wystarczy sam komfort ani ogólne przekonanie, że prawnik przyspiesza sprawę. Trzeba wykazać, że bez wsparcia trudniej było prawidłowo prowadzić likwidację szkody, a wydatki na pomoc prawną oraz koszty zastępstwa prawnego miały konieczny i racjonalny charakter.
Jeśli ubezpieczyciel odmawia zwrotu kosztów pełnomocnika, warto zebrać dowody i ocenić, czy wydatki na pomoc prawną miały uzasadniony charakter w konkretnej szkodzie. Dobrze przygotowane zgłoszenie, korespondencja oraz uzasadnienie potrzeby wsparcia zwiększają szanse na dopłatę. Skontaktuj się z naszą kancelarią, a przeanalizujemy Twoją sprawę i zaproponujemy strategię dochodzenia należności w postępowaniu likwidacyjnym.
